Teknoloji ivmelenerek ilerlerken insanları konfor alanından en radikal şekilde çıkaran savaş durumu da hiç olmadığı kadar hızlı değişmeye devam edecek. Normal şartlarda insan, verimlilik güdüsü nedeniyle her ihtimali sonuna kadar zorlamayı genelde tercih etmez ama bir var olma-yok olma durumu varsa her imkan sonuna kadar değerlendirilir. Savaş alanları yeni ortaya çıkan imkanların daha önce hiç kullanılmadıkları gibi kullanılmasına şahit olacaktır. Bunun üzerine bazı öngörülerde bulunmaya çalışacağım, ne teknoloji ne savaş alanında profesyonel bir yetkinliğim olmadan.
I- Her şey asimetrik
Modern savaş giderek askerlerin veya silahların değil iki ülkenin kaynaklarının mücadelesine dönüyor, bu 100 senedir böyle ve giderek artan bir trend, kaynak mücadelesi ise artık iki tarafı da ekstra bir avantaj için asimetriler aramaya itiyor, artık bilgi edinmenin ve karşı tarafın durumunu monitör etmenin hiç olmadığı kadar çok yolu var ve simülasyonlar hiç olmadığı kadar yoğun kullanılıyor ayrıca devletler hiç olmadıkları kadar güçlü yani ülkelerinin imkanlarına daha geniş ve derinlemesine ulaşımları var, bu noktada en tipik asimetri örneği $10.000’lık bir kamikaze drone ile düşmanın $1.000.000’lık aracını kullanılamaz hale getirmektir, doğrudan ve kolay ölçülebilir bir asimetri olduğu için dikkat çeken ve akılda kalan bir anlatı ve doğru da. Sadece bu değil, psikolojik savaşta da propaganda kanalları asimetri yaratabilir, sen birkaç TikTok videosunu doğru viral yaparak düşman askerinin moraline çok ciddi zarar verebilirsin. İlerleyen bir savaşta artık kurallar yok olur, hastalık yaymak da güçlü bir asimetridir. Gelişen biyoteknoloji ile hiç olmadığı kadar efektif yollar ortaya çıkabilir. Yıkmanın inşa etmekten daha kolay olması gibi yalın bir gerçeğin üzerinde, evrenin entropi yönüne karşı duran yapıları yıkmanın gelişen teknoloji ile giderek kolaylaşması korkutucu bir gerçektir. Şiddetli savaşlar oldukça, öngörüm şu ki gelişen imkanlar ile bu gerçeğin ortaya çıkması da kaçınılmazdır.
II- Her şey lojistik
Madem uzayan savaşlar iki tarafın kaynaklarının mücadelesine dönüşüyor, kaynakların savaşa silah olarak kanalize olmasının yolu damarlardır. 20. yy’ın ilk yarısında fabrikaları hedeflemek çok efektif strateji değildi ama artık uçaklar, bombalar ve roketler çok geliştiler. Burada ilk asimetri tedarik zincirine yapılan bir saldırının üretimi aksatarak devasa çarpanla zarar vermesidir, ikinci asimetri gelişen AI ile bu saldırıların normalde insanlar tarafından planlanması mümkün olmayan hızlarda ve verimli olacak şekilde planlanıp uygulanabilecek olmasıdır. Bu noktada istihbarat alanının önemi giderek artar çünkü doğru planlar için doğru bilgiler gerekir. Bu konunun güçsüz taraf ile asimetrisi, en optimal planların düşük imkanlar ile bile yapılan tedarik zinciri saldırılarının da çok büyük zararlar verme ihtimali sağlamasıdır. İkinci Dünya Savaşı'nda teknolojik yetersizliklerle fabrika hedeflemek çok da verimli değildi, 90’ların başında Amerika, Irak’a girdiğinde ülkenin neredeyse tüm kritik altyapısını saatler içinde yok etti, bunun sonucunda kazançlı mı çıktı bölgeyi destabilize ederek kendine de zarar mı yazdı bu başka bir konu, şimdi ise Rusya-Ukrayna savaşında dronlar ile hedeflenen petrol rafinerilerinin küresel sonuçlarını konuşuyoruz. İkinci Dünya Savaşı'ndan beri kendi dönemi için o kadar büyük olan güçler o kadar topyekün bir savaşa hiç girmedi, nükleer tehdit küresel güçlerin doğrudan yüz yüze gelmesini engelledi ama asimetrik imkanların artması ile illa en büyük güçlerin dahil olmasına gerek yok artık yıkıcılık için, gelişen teknoloji ve stratejiler ile her gücün potansiyel olarak çok daha yıkıcı hale gelebileceği böyle bir savaşın sonucunun üretim kapasitelerini hedefleme noktasında hiçbir savaşta olmayacağı kadar yıkıcı olacağını öngörmek zor değil.
III- Kişisel Savaş
Dijitalleşme ile insanları birey olarak hedef almak daha kolay. Düşman ordusunun generalini veya önemli bir figürünü düşünün, hem onu tehdit etmek hem rezil edip psikolojik savaş sürdürmek hiç olmadığı kadar kolaylaştı. Diyelim ki bir generallerinin pedofili olduğunu veya bir savaş kahramanı olarak lanse ettikleri birinin karısı tarafından aldatıldığını tespit ettin, bunu psikolojik olarak kullanabilirsin. Ayrıca gerçeklik kısmının ne kadar önemli olduğu da tartışılabilir, agresif propaganda teknikleri, bir yalanı sürekli tekrarlamak gibi en basitleri, dijital çağda ne kadar katlanarak kullanılabilir, 2000’ler için simülakrlar, post-truth vb. deniyordu, bence daha hiçbir şey görmedik. Generative AI, deep-fake gibi teknolojilerin yanında gerçeğin sosyal medya algoritmalarını yönetenlerin tekelinde olması da var. Bu tür psikolojik savaş ve dezenformasyon üzerine: Sekülerler genelde dini ve milli değerlerin kitleleri kandırıp manipüle etmek için güçlü araçlar olduğunu öne sürer, tamamen haksız değiller ama modern çağ mimetik savaşlarında bu durum aksine kitlelerin tamamen manipüle edilmesine karşı en güçlü araç geleneksel kökleri olabilir. Kitleleri yanlış şeylere inandırabilirsin veya kişilik algılarını bozabilirsin ama eğer geleneksel olarak kökleri varsa bir noktada senden gelen bilgileri görmezden gelip sana karşı organize olmalarının dayanağı bu olabilir ve dışarıdan psikolojik operasyonlarla bunu tamamen yok etmek mümkün değildir, ancak mutlak bir galibiyet ardından direniş imkanı bırakmamak için denenebilir, o da eğer geleneksel kökler güçlü ise hala verimsizdir. Lindy prensibi onun antikırılganlığını gösterir.
IV- Lokal Robotlar
Şimdiye kadarki tahminler daha konsept üzerindendi, bu ise somut bir teknoloji tahmini. Sistemlerin otomatikleşmesi, insansız silahların yaygınlaşması yeterince konuşulan bir alan. Bence bu alanda daha ortaya çıkmamış bir potansiyel olabilir. Savaş teknolojileri genellikle saldıran teknoloji ve ona karşı savunma teknolojisinin merdiven gibi yükselmesi gibi ilerler, bir yere füze atılabilmeye başlanır o füzeyi havada imha edecek füzeler atan hava savunma sistemleri gelişir. Dronlara karşı sinyal bozucular kullanıldı sonra kablolu dronlar yaygınlaştı, peki kendi zekasını kendi içinde taşıyan silahlar, ayrı bir merkez ile irtibat kurmak zorunda kalmayan? Bu şekilde silahlar, gelişen makine öğrenmesi yöntemleri ve donanım teknolojileri ile yaygınlaşabilir. Ayrıca sürü olmak gibi avantajları kaybetmek zorunda da değil, buna göre eğitilebilir modelleri, müttefik ve düşman tanıyabilir. Hedefi düşman aracına gidip patlamak olan bir kamikaze silahı için aslında görev basittir, çok amaçlı bir modele gerek yoktur, ucuz bir donanım üzerinde optimize bir model çalışabilir. Amacı düşman tanımlanan araca ulaşıp patlamak, karşıdan gelen savunmalardan kaçmak, kendi müttefik kamikazelerine avantaj sağlayacak ve görevi kolektif olarak yerine getirecek şekilde hareket etmek olabilir ve simülasyonlarda sürekli eğitimle hedef aracın niteliğine göre optimal noktalara saldırabilir veya taktikler uygulayabilir. Ana merkez ile irtibat kesmeye dair her türlü savunmaya karşı bağışıklığı vardır ve kullanımı pratik olabilir, olası bir gerilla savaşında alan savunması ve düşmanı yavaşlatmak için ideal bir konsepttir. Ayrıca deniz altında sinyal işlemenin zorluğu nedeni ile avantajlı olacaktır. Teknoloji üzerine biraz daha spekülasyon yapmak gerekirse hemen o anda görev paketi belirlenme şeklinde silah merkezden ayrılmadan hedef görev tanımlanabilir mesela neyin düşman olduğu işaret edilebilir, başka bir spekülasyon ise kamikaze değil farklı araçlar için, merkezden ayrılınca lokal zeka merkeze dönüp tekrar bağlanınca da ana zekaya geri bağlanabilir mesela gözetim görevleri için. Bunlara karşı gelişen savunma teknolojisi de aynı teknolojinin karşı tarafın modellerini yanıltmak ve avlamak için gelişmiş modelli versiyonları olabilir.
İşte her imkanın sonuna kadar kullanılmasının bu tür etik sınırların kaybolması, asimetrilerin en şiddetli şekillerde ortaya çıkması, insan onuruna dair en temel, gerçeği bilme, gerçek bir dünyada yaşama gibi konseptlerin bile talan edilmesi gibi sonuçları, gelişen teknik imkanlar ve politik durumlarla hiç olmadıkları kadar büyüyor.